Attentioner eğitimi, DEHB (Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu) olan çocukların dikkat, konsantrasyon ve öz denetim becerilerini geliştirmek için kullanılan bir eğitim programıdır.
DEHB’li çocuklar öğrenilen bilgiyi işlemede, duygu regülasyonu yapmakta, motive olmakta ve bunu sürdürmekte, davranışlarını planlama da ve kontrol etmede, bir işi başlatma ve sürdürebilme süreçlerinde zorluk yaşarlar.
Attentioner terapilerinde organizma değişkenleri kavramı, çoğunlukla nedensel olarak değerlendirilir ve terapi temel olarak olayı başlatan uyaranın değiştirilmesi ve olayın devamlılığını sağlayan koşulların değiştirilmesi üzerine kurulur. Bu nedenle organizma değişkenleri ve bunun çocuğun davranışlarına (reaksiyon) olan etkisi üzerinde odaklanılır. Dikkat verilmesi gereken uyarıcı, organizma ve dikkat dağıtan uyarıcı ve buna karşı verilen reaksiyon ve buna karşılık aldığı sonuç üzerinde durarak ilerlenir.
Attentioner terapisinde beyin sistematik olarak artan düzeyde çoklu uyaranlarla karşılaştırılır bu da çocukta farkına varma, algılama, mantıksal düşünme, lisan, hafıza ve muhakeme kurmayı içeren bilme yeteneğinin gelişmesine yardımcı olur. Bu sayede beyinde yeni aktif yolaklar geliştirilir veya eskiyen-hatalı yolaklar inhibe edilmiş olur. Sonuç olarak işlevsellik onarılmış olur.
Dikkat; Uyanıklık, zinde olma, çoklu görev yapabilme ve odaklanma kavramlarıyla ilişkilidir. Attentioner terapi sırasında çocuğa uyanıklık kavramında değişen uyaran serilerinin farkına varmak ve uyaran şiddetinin azalmasına rağmen dikkati sürdürebilme yetkisi öğretilir. Zinde olma kavramında dış uyaranlara yaşa uygun yanıt vermeyi pratik eder. Çoklu görev yapabilme adımında bölünmüş dikkat üzerine yapılan çalışmalarla aynı anda 2 veya 3 ödevi yapabilmeyi deneyimler ve kazanır. Odaklanma basamağında ise uyaranları önem sırasına göre sıralayarak gerekli reaksiyonu göstermeyi öğrenir.
Attentioner terapi öğrenme psikolojisi ve nöropsikolojik temellere dayandığı için denetleme egzersizleri ön plandadır. Aynı zamanda uygulamalar sonucunda dikkat seçiciliği de desteklenmektedir ve tüm yürütücü fonksiyonlar kapsanmaktadır.
Tüm oturumlarda kolaydan zora doğru sıralanmış aşamalılık içeren uyaranlar, şifreler ve etkinlikler bulunur. Uygulama içerisinde ödül sistemi-puan kartları, grup içinde sosyal davranışı düzenleme kartları kullanılır. Bunun yanı sıra bloklar, çeşitli görseller, bulmacalar gibi somut materyallerden faydalanılır.
Diğer programların aksine çocukların kendi başlarına problem çözme yetenekleri desteklenir. Uygulayıcının verdiği tek yardım; Tayfun sembolüdür. (Seçici dikkat) Hem bir sorun faklı yollardan çözülebilir, hem de doyumu erteleme becerisi gelişmiş olur. Sonuç olarak günlük hayat simüle edilmiş olur.
Attentioner terapide 4 adet ebeveyn oturumu gerçekleştirilebilir. Bu oturumlarda öncelik olarak aileye ‘dikkat eksikliği nedir?’ sorusunun cevabı aktarılır. Etkin iletişim modelleri ve etkin sınır koyabilme kavramları ve buna yönelik yapılabilecekler üzerine konuşulur. Aile içinde sınırlar, hiyerarşi, kural koyma, denetleme gibi kavramlar ele alınır ve uygulama sırasında verilecek ödevlerde ve günlük yaşantıda ödül-ceza-teşvik programlarının nasıl uygulanacağı aktarılır.
Sonuç olarak; Attentioner terapi içinde aileye psikoeğitimde barındıran çocukların yürütücü işlevlerini geliştiren ve günlük yaşam sorunlarıyla baş etmelerini öğreten bir yöntemdir.
Gökçen Güven Muayenehanesi
