Bir sınavdan önce kaygılı hissetmek oldukça normaldir. Özellikle önem verdiğimiz, bir şeyde başarılı olmayı istemek bir miktar kaygılanmamıza yol açabilir. Bu ölçülebilir kaygı, zihnimizi dinç tutmaya ve dikkatimizi hedefimizde tutmaya yardımcı olur. Öte yandan kaygının yoğun olarak yaşanması, kişinin performansını düşürebilir, motivasyonunu kırabilir, dikkatini dağıtabilir. Kişi sınava çalışmakta zorlanır, sınav sırasında ise gerçek performansını ortaya koymakta güçlük çeker.
Sınav kaygısı, çocuğun sınav öncesi ya da sırasında yaşadığı yoğun endişe, korku, bazen de çaresizlik hissidir. Bu kaygı, “ya başaramazsam ya herkes benden daha iyi olursa” gibi düşüncelerle birleştiğinde, akademik performansı ciddi şekilde etkileyebilir.
Kaygı çok yükseldiğinde çocuklarda; odaklanmak zorlaşır, hafıza devre dışı kalabilir, hatta bildiği şeyleri bile hatırlamakta güçlük yaşayabilirler.
Bu noktada küçük bir hatırlatma:
– Sınav kaygısı yaşayan çocuk tembel değildir.
– Bu durum ilgi çekmek için yapılan bir abartı da değildir.
Bu, çocuğun sinir sisteminin verdiği gerçek bir tepkidir.
Çocuğunuz Sınav Kaygısı Yaşıyorsa:
- Öncelikle bilin ki bu, “abartı” değil. Bir çocuğun sınavı abarttığını değil, sinir sisteminin kapasitesinin sınandığını düşünebiliriz. Sınav kaygısı, çocuğunuzun tembel olduğunu göstermez.
Aksine, genellikle sorumluluk hissi yüksek çocuklar bu kaygıyı daha yoğun yaşar. - “Sakin ol” demek sakinleştirmez.
- Bazen en iyi destek, sadece yanında durmak ve “Zorlandığını görüyorum, birlikte geçecek” diyebilmektir.
Çocuklarımıza Neler Yardımcı Olur?
- Duygulara izin vermek: “Kaygılanman çok normal, bu sana sınavın önemli olduğunu gösteriyor.”
Bu tür cümleler, çocuklarımızın duygularını bastırmak yerine duygularını tanıyabilmesinin sağlar. - Bedenini fark etmesine yardımcı olmak: “Şu an bedeninde kaygıyı nereye hissediyorsun? Nefesin nasıl?” Bu tarz sorular, çocuğun kaygıyı dışsallaştırmasına ve kontrol duygusunu yeniden kazanmasına yardımcı olur.
- Hazırlık sürecini yapılandırmak: Karmaşa kaygıyı artırır. Küçük hedeflerle ilerlemek, sınavı yönetilebilir kılar. “Bugün yalnızca 2 konuya odaklanalım, sonra oyun zamanı!”
- Olumsuz inançları fark etmek: “Yapamazsam her şey biter” gibi düşünceler yerine, “Elimden geleni yapmam yeterli” anlayışı yerleştirilmeye çalışılabilir.
Peki Ya Ebeveynler? Neler Yapabilirsiniz?
Çocuklar kaygıyı sadece sınavdan değil, çevrelerinden de öğrenirler. Eğer bizler olarak, “ya kazanamazsa ya açıkta kalırsa…” gibi yoğun kaygılar taşıyorsak, bu duygu çocuğa geçer. O yüzden önce kendimize şu soruyu sorabiliriz: “Benim bu sınavdan beklentim ne? Kaygım kime ait?”
Kaygı, kontrol edilmesi gereken bir düşman değil; anlaşılması gereken bir sinyaldir.
Gökçen Güven Muayenehanesi
