Okul fobisi, çocuğun fiziksel bir rahatsızlığı olmamasına rağmen okula gitme konusunda yoğun kaygı yaşaması ve okula gitmeyi reddetmesidir. Bu durum yalnızca küçük çocuklarda değil, ergenlik dönemine kadar olan yaş gruplarında da görülebilir.
Özün de bu fobi, genellikle ayrılma anksiyetesi ile yakından ilişkilidir. Özellikle anne veya bakım vereni aşırı bağlı olan çocuklarda, ondan ayrılmak derin bir tehdit gibi algılanır. Çocuk, okulun sadece bir bina değil, ‘annemden kopmak’ anlamına geldiğini düşünür ve bu düşünceyle başa çıkamaz.
Neden Ortaya Çıkar ?
Okul fobisinin birçok olası sebebi vardır bunlardan bazıları:
- Ayrılma Anksiyetesi:
Özellikle okul hayatının ilk yıllarında çocuk, annesine ya da bakım verenden ayrılmakta zorlanabilir. Bu duygusal bağın kopacakmış gibi hissedilmesi, çocuk için yoğun kaygı yaratır.
- Olumsuz Okul Deneyimleri:
Zorbalık, öğretmen korkusu, sınıfta küçük düşme, arkadaşsız kalma gibi deneyimler çocuğun okula karşı olumsuz bir tutum geliştirmesine sebep olabilir.
- Ailedeki Stres Faktörleri:
Boşanma, ev taşıma, aile bireylerinde hastalık gibi değişimler, çocuğun güvenli bağlanma ihtiyacını arttırır. Bu durumda okuldan uzaklaşma isteğine neden olur.
- Ailenin Tutumu:
Aşırı koruyucu ya da tam tersi aşırı baskıcı ebeveyn tutumları, çocuğun dış dünyayı ‘tehlikeli’ olarak algılamasına yol açabilir.
Belirtileri Nelerdir?
- Okula gitmeden önce sık görülen fiziksel şikayetler (karın ağrısı, mide bulantısı, baş ağrısı)
- Yoğun ağlama nöbetleri veya öfke patlamaları
- ‘Okul kötü’, ‘Öğretmen kızıyor’, ‘Arkadaşım yok’ gibi açıklamalar
- Okul saatleri dışında ise normal, keyifli davranışlar
- Okula bırakıldığında panik, tutunma davranışı, ya da kaçma girişimleri
Peki Ne Yapılabilir?
Ebeveyn olarak ilk kadın, çocuğun yaşadığı bu duyguyu ciddiye almak ve ‘naz yapıyor’ gibi yargılayıcı açıklamalardan kaçınmaktır.
- Empatik yaklaşılabilir.
Çocuğunuza kaygı duyduğu için kızmak yerine onun bu duygusunu anlayın. ‘Abartıyorsun’ yerine ‘seni anlıyorum, sabahları senin için zor oluyor.’ Gibi cümleler kullanılabilir.
- Adım adım güçlendirilebilir.
Okula gidiş sürecini kademeli hale getirin. Önce sadece kapıya kadar gitmek, sonra öğretmenle birkaç dakika görüşmek gibi küçük adımlarla süreci kolaylaştırabilirsiniz.
- Rutin oluşturulabilir.
Her sabah aynı saatte kalkmak, kahvaltı yapmak, birlikte hazırlanmak çocuğun kaygı düzeyini azaltır. Rutin, çocuk için güvenli bir alan oluşturur.
- Okul ile iş birliği yapılabilir.
Öğretmeniyle, rehberlik servisiyle ve gerekiyorsa bir uzmanla birlikte hareket edin. Çocuğun okulda kendini güvende hissetmesi çok önemlidir.
- Gerekirse psikolojik destek alınabilir.
Durum uzun sürüyorsa, çocukta kaygı bozukluğu gelişmesi adına bir psikologdan yardım almak önemlidir.
Sonuç olarak..
Okul fobisi, geçici gibi görünen ama çocuğun iç dünyasında derin etkiler bırakan bir konudur bu süreçte çocuğun en çok ihtiyacı olan şey; anlaşılmak, güvende hissetmek ve adım adım desteklemektir.
Gökçen Güven Muayenehanesi Ekibi
